Mysterieuze bezoeker was geen ruimteschip, maar een ijsscherf

25 maart 2021

Mysterieuze bezoeker was geen ruimteschip, maar een ijsscherf

In 2017 verscheen een onbekend object in ons zonnestelsel. Het is vermoedelijk een scherf van een verre planeet.

De geheimzinnige interstellaire bezoeker ’Oumuamua is geen zonnezeil of ruimteschip, zoals de meeste astronomen toch al niet geloofden, maar een platte scherf stikstof-ijs, losgeslagen van een dwergplaneet uit een ander zonnestelsel, stellen astronomen Alan Jackson en Steven Desch.

In 2017 schoot ’Oumuamua het zonnestelsel binnen, de eerste gedetecteerde bezoeker vanuit de interstellaire ruimte. ’Oumuamua betekent in het Hawaiiaans verkenner. De bezoeker verscheen in oktober 2017 als een zwak stipje op de Pan-STARRS-telescoop, die grote delen van de hemel in de gaten houdt.

’Oumuamua bevond zich toen op slechts 33 miljoen kilometer van de aarde, en was na een scherpe bocht om de zon alweer op weg naar buiten. Aan de baan was te zien dat de beginsnelheid 26,33 kilometer per seconde is, te snel voor een ellipsbaan om de zon. Dus moet ’Oumuamua wel een bezoeker zijn uit de interstellaire ruimte.

Een tuimelend object
Dat was lang niet het enige vreemde aan ’Oumuamua. De schommelingen in de helderheid wijzen op een tuimelend object dat ofwel sigaarvormig is – nog nooit vertoond in de astronomie – of een platte schijf. Ook ondervindt ’Oumuamua, aan de baan af te leiden, een kleine extra kracht naast de zwaartekracht van de zon.

Deze en andere eigenaardigheden waren reden voor Harvard-astronoom Avi Loeb om te concluderen dat ’Oumuamua blijkbaar een interplanetair ruimteschip is, gebouwd door een buitenaardse beschaving. Het boek Extraterrestrial dat hij hierover publiceerde, leverde veel persaandacht, en ook kritiek van collega-astronomen, die hem verweten te snel voor de meest spectaculaire verklaring te kiezen.

Een alledaagsere verklaring is bijvoorbeeld een interplanetaire komeet: een combinatie van rots en ijs. Maar dan zou er in de buurt van de zon een kometenstaart moeten verschijnen: een wolk van verdampend ijs. Dat is bij ’Oumuamua niet gezien.

Het alternatief is een interstellaire planetoïde: een rotsblok zonder verdampende bestanddelen. Maar de extra kracht die ’Oumuamua voelt is eigenlijk alleen verklaarbaar door uitdampend gas, dat ’Oumuamua voortstuwt als een raket.

In het vakblad Journal of Geophysical Research publiceren Alan Jackson en Steven Desch van Arizona State University nu een derde weg: ’Oumuamua is geen rots of komeet, maar een scherf stikstofijs van 45 × 45 × 7,5 meter, losgeslagen uit een exoplaneet à la Pluto. Gasvormig stikstof, ook het hoofdbestanddeel van onze eigen aardse atmosfeer, is niet zichtbaar in infrarood of zichtbaar licht, wat verklaart waarom telescopen ’Oumuamua’s staart niet gezien hebben.

Stikstofijs zou de relatief sterke helderheid bij zulke kleine afmetingen verklaren, en ook ’Oumuamua’s vreemde vorm. Onderweg verdampt en erodeert het ijs van alle kanten, waardoor de vorm steeds platter wordt, vergelijkbaar met hoe een stuk zeep afplat bij gebruik.

Ik vind dit wel de meest plausibele verklaring
Lucas Ellerbroek onderzoeker

Dwergplaneet Pluto, met een oppervlak dat grotendeels uit stikstofijs bestaat, is een van de honderdduizenden ijzige objecten in de Kuipergordel, overgebleven na de vorming van het zonnestelsel. Inmiddels zijn er duizenden exoplaneten ontdekt, planeten buiten ons zonnestelsel. Dus vermoedelijk bestaan er ook exo-Kuipergordels en exo-Pluto’s, al zijn die dan nog niet waargenomen.

„Ik vind dit tot nu toe wel de meest plausibele verklaring”, zegt Lucas Ellerbroek, onderzoeker van komeet- en planeetvorming aan de Universiteit van Amsterdam. Ellerbroek onderzoekt de vorming van planetenstelsels uit schijven van stof en gas rond jonge sterren. „In ons zonnestelsel was er 4 miljard jaar geleden een periode met veel botsingen. Een vergelijkbare periode in een ander stelsel heeft misschien geleid tot een botsing met een exo-Pluto, waarbij een brokstuk het planeetstelsel uitgeslingerd is.”

Maar alleen het gegeven dat mogelijk een stukje exo-Pluto de aarde gepasseerd is op 85 keer de afstand van de maan vindt Ellerbroek, „een fascinerende gewaarwording. Het is alleen jammer dat het er maar één is, waar we ook geen nieuwe gegevens meer over kunnen krijgen. Maar dit vertelt ons wel waar we naar moeten kijken als er weer één opduikt.” En die kans wordt groter nu er steeds meer, steeds gevoeliger telescopen zoals Pan-STARRS continu de hele hemel afspeuren.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Related Posts